خبر یزد - خبرگزاری مهر - گروه استانها، محدثه میرجلیلی؛ اقلیم خشک و کمآب یزد اگرچه محدودیتهای جدی برای کشاورزی ایجاد کرده، اما در برخی محصولات سازگار با شرایط اقلیمی، ظرفیتهای قابل توجهی به وجود آورده است. پسته یکی از مهمترین نمونههای این محصولات است؛ محصولی که در بخشهایی از استان به یکی از پایههای درآمدی کشاورزان تبدیل شده و سهم قابل توجهی در تجارت کشاورزی یزد دارد.
۷۲ هزار و ۳۸۵ هکتار از اراضی استان به کشت پسته اختصاص دارد که از این میزان، ۶۸ هزار و ۸۹ هکتار باغ بارور و ۴ هزار و ۲۹۶ هکتار غیربارور است.
پیشبینی شده است میزان تولید پسته استان در سال جاری به ۹۲ هزار و ۱۸۴ تن برسد؛ ظرفیتی که در صورت تحقق، جایگاه پسته را در میان محصولات شاخص کشاورزی یزد بیش از پیش تثبیت میکند.
در این میان، ۳ هزار و ۴۰۹ بهرهبردار در بخش پسته استان فعالیت دارند و بخش قابل توجهی از اشتغال و معیشت روستایی در مناطق پستهخیز به استمرار تولید، فرآوری و فروش این محصول وابسته است.
خاتم در صدر تولید پسته یزد
تولید پسته در استان یزد توزیع یکسانی میان شهرستانها ندارد و برخی مناطق سهم بیشتری از این محصول را به خود اختصاص دادهاند.
شهرستان خاتم در رتبه نخست تولید پسته استان قرار دارد و پس از آن شهرستانهای مهریز، اردکان و مروست بیشترین میزان تولید را به خود اختصاص دادهاند.
در شهرستان خاتم، این محصول علاوه بر نقش مستقیم در درآمد کشاورزان، زمینه شکلگیری فعالیتهای مرتبط با فرآوری و آمادهسازی پسته را نیز فراهم کرده است؛ موضوعی که مسئولان جهاد کشاورزی شهرستان آن را یکی از مسیرهای مهم برای افزایش ارزش اقتصادی محصول میدانند.
مدیر جهاد کشاورزی شهرستان خاتم در گفتگو با خبرنگار مهر از پیشبینی برداشت بیش از ۱۱ هزار تن پسته در شهرستان خاتم در سال جاری خبر داده است؛ آماری که جایگاه این شهرستان را در تولید پسته استان نشان میدهد.
ناصر محمودی در خصوص اهمیت تکمیل زنجیره ارزش محصولات کشاورزی اظهار کرد: حمایت از واحدهای فرآوری و رفع موانع پیش روی تولیدکنندگان و فعالان صادراتی، میتواند سهم بیشتری از ارزش اقتصادی پسته را در داخل شهرستان نگه دارد.
وی با اشاره به اهمیت توسعه زیرساختهای فرآوری در داخل شهرستان افزود: پیوند میان تولید، فرآوری و بازار، علاوه بر افزایش ارزش افزوده محصول، میتواند به ایجاد اشتغال پایدار و تقویت فعالیتهای اقتصادی در مناطق روستایی منجر شود.
۳۹۱ میلیون دلار ظرفیت ارزآوری پسته یزد
رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان یزد در گفتگو با خبرنگار مهر در خصوص ظرفیت صادراتی پسته استان یزد اظهار کرد: یزد از ظرفیت صادرات ۵۶ هزار تن پسته برخوردار است و این محصول میتواند حدود ۳۹۱ میلیون دلار ارزآوری داشته باشد.
عباس حاجیحسینی، گفت: همین ظرفیت موجب شده پسته در زمره محصولات اثرگذار بر صادرات غیرنفتی استان قرار گیرد و توسعه آن از منظر اقتصادی، اشتغال و معیشت بهرهبرداران اهمیت ویژهای داشته باشد.
وی با اشاره به فعالیت بیش از سه هزار بهرهبردار پسته در استان افزود: سیاست بخش کشاورزی تنها افزایش حجم تولید نیست، بلکه ارتقای کیفیت، مدیریت منابع، تقویت زنجیره تولید تا صادرات و دستیابی به ارزش افزوده بیشتر باید همزمان دنبال شود.
حاجی حسینی تأکید کرد: بخش عمده باغات پسته استان در مرحله باروری قرار دارند و بنابراین افزایش بهرهوری، بهینهسازی مصرف منابع و توجه به کیفیت محصول میتواند نقش تعیینکنندهای در آینده این بخش داشته باشد.
عبور از کشاورزی سنتی با «شناسه هوشمند»
وی گفت: در کنار توسعه کمی و اقتصادی پسته، بخش کشاورزی یزد وارد مرحله دیگری از تحول شده است؛ مرحلهای که در آن رهگیری محصول و شفافیت زنجیره تولید اهمیت بیشتری پیدا میکند.
حاجیحسینی از صدور نخستین شناسههای هوشمند یا QR Code برای پسته خبر داده و این اقدام را بخشی از فرآیند هوشمندسازی محصولات باغی استان دانست.
وی اظهار کرد: شناسهدار کردن محصولات باغی در چارچوب تکالیف قانونی و با هدف ایجاد امکان رهگیری محصول از مبدأ تا مقصد دنبال میشود و میتواند نظارت بر فرآیند تولید و عرضه را دقیقتر کند.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان یزد تشریح کرد: وقتی اطلاعات محصول در قالب یک شناسنامه الکترونیکی ثبت و قابل رهگیری باشد، امکان کنترل بهتر زنجیره تأمین، کاهش اختلاط و تقلب و افزایش اطمینان نسبت به اصالت و سلامت محصول فراهم میشود.
تداوم روند شناسهدار کردن محصولات راهبردی کشاورزی استان یزد
وی خاطرنشان کرد: این اقدام فنی برای ثبت اطلاعات محصول میتواند در برندسازی پسته یزد، بازاریابی و حضور در بازارهای رسمی صادراتی نیز اثرگذار باشد.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان یزد همچنین ایجاد ارزش افزوده بیشتر برای تولیدکننده و فراهم شدن زمینه قیمتگذاری بر اساس کیفیت واقعی محصول را از دیگر آثار این طرح عنوان کرد و گفت: روند شناسهدار کردن سایر محصولات راهبردی استان نیز ادامه خواهد یافت.
پژوهش؛ حلقه دیگری برای آینده پسته یزد
در کنار توسعه تولید و بازار، مسئولان جهاد کشاورزی استان بر تقویت ظرفیتهای پژوهشی نیز تأکید دارند؛ موضوعی که برای محصولی همچون پسته، با توجه به محدودیت منابع آبی، شوری خاک و آب و تغییرات اقلیمی، اهمیت دوچندانی پیدا میکند.
حاجیحسینی با اشاره به ظرفیتهای علمی استان در حوزههایی مانند تحقیقات شوری، پسته، منابع طبیعی، ذخایر ژنتیکی و کشاورزی متناسب با اقلیمهای خشک و نیمهخشک، ارتقای جایگاه مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی یزد به سطح منطقهای را یک ضرورت راهبردی دانست.
وی گفت هدف از این تغییر، صرفاً ارتقای یک عنوان اداری نیست، بلکه باید ساختاری شکل بگیرد که بتواند مسائل واقعی کشاورزان را شناسایی کرده و یافتههای پژوهشی را با سرعت بیشتری به عرصه تولید منتقل کند.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان یزد افزود: استفاده بهتر از زیرساختهای موجود، تقویت واحدهای همراستا و پیوند دادن تحقیقات با نیازهای واقعی بخش کشاورزی میتواند به افزایش بهرهوری و ارائه خدمات علمی و فنی مؤثرتر به بهرهبرداران منجر شود.
پستهای که باید از «محصول» به «زنجیره اقتصادی» تبدیل شود
آنچه از مجموع ظرفیتهای اعلامشده درباره پسته یزد به دست میآید، نشان میدهد آینده این محصول تنها به افزایش سطح باغات یا میزان برداشت وابسته نیست، فرآوری محصول در شهرستانهایی مانند خاتم، توسعه فناوریهای رهگیری و شناسهدار کردن پسته، بهبود بستهبندی و بازاریابی، تقویت پژوهشهای مرتبط با شوری و اقلیم و اتصال مؤثرتر تولیدکننده به بازارهای صادراتی، میتواند مسیر جدیدی برای اقتصاد پسته استان ایجاد کند.
پسته یزد امروز در نقطهای قرار دارد که تولید، پژوهش، فناوری، فرآوری و صادرات باید در یک مسیر مشترک قرار گیرند؛ مسیری که هدف نهایی آن صرفاً افزایش میزان برداشت نیست، بلکه تبدیل ظرفیت موجود به ارزش اقتصادی بیشتر برای کشاورز، روستا و اقتصاد استان است.