خبر یزد - رئیس مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی گفت: مسئله این است که آیا ظرفیتهای کشور در متن برنامهریزی و بودجهریزی قرار گرفتهاند یا همچنان در حاشیه هستند؟ به اعتقاد من، هنوز آنطور که باید، نگاه آمایش سرزمینی و ظرفیتشناسی در متن برنامهریزی کشور قرار نگرفته است.

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما به نقل از روابط عمومی مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی، بابک نگاهداری، رئیس مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی، در نشست خبری همایش «ایران، سرزمین فرصتها» با اشاره به اهمیت توجه به ظرفیتهای سرزمینی ایران در شرایط کنونی کشور، اظهار کرد: نیاز امروز ایران، توجه حداکثری به ظرفیتهای سرزمینی و سرمایهگذاری در این حوزه است؛ ضرورتی که با توجه به شرایط کشور، تحریمها، تحولات بینالمللی و تلاش دشمنان برای گرفتار کردن ایران در مسائل روزمره و چالشهای مقطعی، بیش از گذشته احساس میشود.
نگاهداری با بیان اینکه ایران سرزمین ظرفیتها و فرصتهاست، اما این ظرفیتها بهصورت خودکار به مزیت ملی تبدیل نمیشوند، تصریح کرد: منابع طبیعی، موقعیت جغرافیایی، میراث تاریخی، تنوع اقلیمی، سرمایه انسانی و توان اقتصادی کشور زمانی میتوانند در شرایط دشوار به مزیت ملی تبدیل شوند که سه اقدام اساسی بهدرستی انجام شود؛ نخست شناخت ظرفیتها و فرصتها، دوم همنگری و فهم ارتباط میان ظرفیتهای مختلف و سوم بالفعلسازی این ظرفیتها.
وی افزود: شناخت ظرفیتها نخستین مرحله اقدام برای بهرهبرداری بهینه از آنهاست، اما در مرحله دوم باید نسبت ظرفیتها و فرصتهای مختلف کشور با یکدیگر دیده شود؛ موضوعی که با وجود برخی اقدامات در قالب آمایش سرزمین، هنوز آنطور که باید در برنامهریزیهای کشور تحقق نیافته است.
رئیس مرکز پژوهشهای مجلس با اشاره به اینکه فهرست ظرفیتها و فرصتهای کشور در قالب اسناد مطالعاتی احصا شده است، گفت: مسئله این است که آیا این ظرفیتها در متن برنامهریزی و بودجهریزی کشور قرار گرفتهاند یا همچنان در حاشیه آن هستند؟ به اعتقاد من، هنوز آنطور که باید، نگاه آمایش سرزمینی و ظرفیتشناسی در متن برنامهریزی کشور قرار نگرفته است. بخش مهمی از این ضعف به ناتوانی در فهم ارتباط میان ظرفیتهای مختلف کشور بازمیگردد. اگر نتوانیم ظرفیتها را در کنار یکدیگر ببینیم و فرصتهای بزرگتر و ابتکارات جدید را از دل این ارتباط استخراج کنیم، در بالفعلسازی آنها نیز با مشکل مواجه خواهیم شد.
وی با تأکید بر ضرورت بهرهبرداری حداکثری از ظرفیتهای سرزمینی در شرایط پساجنگ و تحولات بینالمللی، خاطرنشان کرد: با توجه به جنگ چهلروزه تحمیلشده به کشور و شرایط پساجنگ، همچنین تحولات عرصه بینالمللی که بسیاری از تحلیلگران آن را دورهای پرالتهاب در دهه آینده میدانند، باید از کوچکترین ظرفیتهای سرزمینی کشور حداکثر استفاده را داشته باشیم تا بتوانیم عبور موفقی از شرایط دشوار پیشرو داشته باشیم.
نگاهداری با طرح پرسشهایی درباره نحوه استفاده از ظرفیتهای مناطق مختلف کشور، اظهار کرد: آیا در پهنههای شمالغرب، جنوبشرق، شمالشرق، جنوبغرب و منطقه مرکزی کشور، بررسی کردهایم که ظرفیتهای موجود چگونه میتوانند با یکدیگر تعامل داشته باشند و ابتکارات چندجانبه میان این مناطق شکل بگیرد؟ آیا در داخل استانها توانستهایم ظرفیتهای صنعتی، گردشگری، کشاورزی و سایر حوزهها را در کنار هم ببینیم و ابتکارات سازندهای برای اداره و توسعه مناطق ایجاد کنیم؟
وی با اشاره به ظرفیت استانهای مرزی و ارتباط آنها با کشورهای همسایه افزود: باید بررسی کنیم که چگونه میتوان از ظرفیت استانهای مرزی در ارتباط با کشورهای همسایه و از زنجیرههای ارزش اقتصادی و فناوری منطقهای و بینالمللی بهره برد. زنجیرههای اقتصادی و فناوری که از شرق به غرب و از شمال به جنوب کشور عبور میکنند، باید در برنامهریزیهای استانی، جایگذاری صنایع، توسعه جمعیتی و طراحی کریدورهای حملونقل مورد توجه قرار گیرند. اگر بخواهیم در زنجیرههای ارزش منطقهای و بینالمللی نقشآفرینی موفقی داشته باشیم، نمیتوانیم بدون توجه به این زنجیرهها، در برنامهریزیهای صنعتی و استانی تصمیمگیری کنیم. لازم است ظرفیتهای هر استان با توجه به جایگاه آن در این زنجیرهها شناسایی و برای بهرهبرداری حداکثری از فرصتهای موجود برنامهریزی شود.
نگاهداری با اشاره به شعار همایش «ظرفیت استانی، اقتدار ایرانی» گفت: اعتقاد ما این است که اگر در شرایط کنونی به دنبال اقتدار ملی هستیم و افزایش قدرت ملی یک ضرورت کشور محسوب میشود، مسیر این اقتدار از شکوفایی استانها میگذرد. هرچه استانهای کشور از مراکزی که صرفاً چشمشان به اعتبارات مرکزی است، به مراکزی تبدیل شوند که خودشان خلق ثروت، فرصت و ظرفیت میکنند و این ظرفیتها را در اختیار گستره ملی قرار میدهند، در عبور از شرایط دشوار موفقتر خواهیم بود؛ بنابراین باید به دنبال توانمند کردن هرچه بیشتر استانها با استفاده از ظرفیتهای خودشان و ایجاد همنگری میان این ظرفیتها باشیم.
رئیس مرکز پژوهشهای مجلس با اشاره به فعالیت اندیشکدههای حکمرانی و قانونگذاری استانی این مرکز در ۳۱ استان کشور، اظهار کرد: دانشگاههای وزارت علوم، وزارت بهداشت و دانشگاه آزاد اسلامی در هر استان در این اندیشکدهها حضور دارند و حدود ۷۰۰ تا ۸۰۰ نفر از نخبگان کشور در قالب شوراهای علمی و مدیران این اندیشکدهها همکاری میکنند. تلاش داریم این ظرفیت علمی و کارشناسی را در کنار صدای میدانی کشاورزان، صنعتگران، کارآفرینان و فعالان اجتماعی هر استان قرار دهیم تا ظرفیتهای واقعی کشور شناسایی و از آنها برای طراحی ابتکارات اقتصادی، اجتماعی، صنعتی و فرهنگی استفاده شود.
نگاهداری با بیان اینکه هدف این حرکت صرفاً تولید اسناد مطالعاتی نیست، تصریح کرد: نوشتن یک سند مطالعاتی و اضافه کردن آن به اسناد دیگر، بهتنهایی مشکلی را حل نمیکند. آنچه اهمیت دارد، شکلگیری یک ذهنیت مشترک میان نخبگان و فعالان جامعه درباره ظرفیتهای سرزمینی کشور و ضرورت فعالسازی آنهاست.
وی با اشاره به برنامهریزی برای برگزاری سلسله نشستها و گفتوگوها در تهران و ۳۰ استان کشور، گفت: تلاش داریم یک گفتگوی فراگیر اجتماعی درباره ظرفیتها و فرصتهای سرزمینی ایران شکل دهیم و این موضوع را به یک بینش و منطق تصمیمگیری درباره سرزمین ایران تبدیل کنیم؛ نه اینکه صرفاً سندی در گوشهای از ادارات و سازمانها باقی بماند.
رئیس مرکز پژوهشهای مجلس با تأکید بر نقش رسانهها در شکلگیری این جریان، خاطرنشان کرد: محور اصلی این حرکت، شکلدادن به گفتگوی اجتماعی فراگیر میان نخبگان استانهای مختلف و صاحبنظران است و رسانهها در حمایت از این جریان و تبدیل آن به یک اولویت ملی نقش بسیار مهمی دارند. شناخت ایران و شناخت ظرفیتهای ایران، مقدمه ساختن ایران جدید در عرصه پساجنگ است. یکی از بسترهای افقگشایی برای کشور میتواند احصا و فعالسازی ظرفیتهای تمدنی و سرزمینی ایران باشد تا بتوانیم محدودیتهایی را که دشمنان تلاش دارند بر کشور تحمیل کنند، پشت سر بگذاریم و به سمت گشایشهای اقتصادی جدید حرکت کنیم.
حمزه صفر بیگی دبیر شورای راهبری اندیشکده حکمرانی و قانونگذاری استانی مرکز پژوهشهای مجلس نیز با تأکید بر ضرورت بازنگری در نگاه به منابع و ظرفیتهای کشور گفت: مسئله بنیادین ایران کمبود ثروت نیست، بلکه فقدان سازوکارهای سیستمی برای احصا، اتصال، ارزشآفرینی و به میدان آوردن ظرفیتهای متعدد استانی است.
وی با بیان اینکه این همایش به دنبال ارائه تصویری بینقص از وضع موجود نیست، اظهار کرد: شناخت ظرفیتها زمانی ارزشمند است که هم داشتهها و هم موانع را بشناسیم و درباره انتخابهای پیشرو مسئولانه گفتوگو کنیم.
وی با اشاره به الگوی رایج مدیریت مبتنی بر توزیع منابع محدود و وابستگی به اعتبارات مرکزی، افزود: این پارادایم به انفعال سیستمی و شرطی شدن حکمرانی به منابع نقدی منجر شده و نگاه مدیران را از ظرفیتهای خلق ثروت در استانها دور کرده است؛ بهگونهای که کویر به جای کانون انرژی پاک، سواحل به جای پیشران اقتصاد آبی و لجستیک منطقهای و مرزها به جای پیشانی مبادلات تجاری، صرفاً در چارچوب محدودیتهای موجود دیده میشوند.
صفربیگی چرخش کانون تدبیر از مرکز به استانها را از ضرورتهای این همایش دانست و گفت: مرکز ثقل شناسایی و تجهیز ظرفیتها باید به میدان استانها و اتاقهای فکر بومی، از جمله اندیشکدههای حکمرانی و قانونگذاری استانی منتقل شود؛ چراکه نخبگان، دانشگاهیان و فعالان اقتصادی مستقر در استانها شناخت دقیقتری از مسائل، گلوگاههای تولید و مسیرهای رونق مناطق خود دارند. از خبرگان و نخبگان کشور دعوت میکنیم در این خیزش نخبگانی مشارکت کنند. نشستهای تخصصی اندیشکدههای استانی و رویدادها و شبیهسازیها در مرکز نوآوری قوه مقننه، گام نخست برای همافزایی نخبگان و تبدیل همایش «ایران، سرزمین ظرفیتها» به نماد خودباوری، بازآرایی حکمرانی و نقطه عطفی در جهش اقتصاد ایران است.