خبر یزد - ایسنا/یزد معاون فرهنگی جهاددانشگاهی یزد و مسئول خانه زیلوی جهاددانشگاهی استان یزد در میبد با اشاره به استقبال گالریهای داخلی و خارجی از محصولات متمایز زیلو، از رویکرد جدید در ارائه طرحها و بافتهای نوین این دستبافت تاریخی خبر داد و گفت: این طرحهای جدید، ضمن جذب نسل جوان، مخاطبان تازهای را به این هنر صنعت هدایت کرده و ترکیبی از طراحان نوآور و بافندگان توانمند را به کار گرفته است.
هنر نساجی سنتی در ایران ریشه در اعماق تاریخ و تمدن این سرزمین دارد و میراثی است که قدمت آن به هزارهها پیش از میلاد میرسد. این هنر نه تنها یک صنعت، بلکه جلوهای عمیق از ذوق، فرهنگ و هنر ایرانی است که در تار و پود زندگی روزمره تنیده شده است.
این هنر کهن ایرانزمین همواره با احترام به طبیعت و استفاده از مواد اولیه طبیعی مانند پشم، ابریشم، پنبه و رنگهای گیاهی شکل گرفته است؛ ویژگی و شاخصی که به طور خاص زیربنای پیوند این دستبافتهها با مفهوم سلامت بوده و امروز در محصولات نساجی کمتر به آن توجه میشود.
زیلو یکی از قدیمیترین زیراندازهای پنبهای در ایران است که قدمت بافت آن در برخی مناطق مانند میبد در استان یزد به دوران ساسانی و حتی پیش از اسلام میرسد.
این دستبافته قدیمی به دلایل متعددی که به ماهیت مواد و نوع بافت آن بازمیگردد، به عنوان «فرش سلامت» شناخته میشود چرا که ماده اصلی تشکیلدهندهی آن، نخ پنبهای است که با رنگهای گیاهی و طبیعی رنگآمیزی شده است.
زیلو علاوه بر ضد الکتریسته ساکن، ضد آلرژی و حساسیت بودن، دارای دوام بالایی نیز هست که موید آن دست بافتههای قدیمی هنرمندان میبدی با قدمت گاهاً بیش از ۶۰۰ سال در موزه زیلوی این شهر که به عنوان شهر جهانی زیلو نیز ثبت شده، نگهداری می شود و شاید همین خنگی و داوم باعث شده که اغلب شاهد استفاده از آن در مساجد، مدارس و خانههای مناطق گرم و خشک کویری ایران باشیم.
البته لازم به ذکر است که هرچند زیلو دست بافتهای با دوام بوده ولی در گذشته نیز زیلوهای مندرس و بلااستفاده را به دلیل مصالح کاملاً گیاهی و از منظر زیست محیطی، به عنوان کود طبیعی در پای درختان چال میکردند تا دوباره به چرخه طبیعت بازگردد.
یکی دیگر از ویژگیهای بارز این فرش، نقوش آن است که اغلب هندسی، ساده و تکرارشونده هستند؛ نقوشی که هنوز هم طرفداران خود را دارد ولی در عین حال به ابتکار خانه زیلوی جهاددانشگاهی یزد تلاش شده تا نقوش جدید و مدرنی نیز برگفته از همان نقوش سنتی به طرحهای آن افزوده شود.
محمدرضا دهقانی مسئول خانه زیلوی جهاددانشگاهی و عامل سابق توسعه خوشه زیلو در خصوص طرحهای جدید مورد استفاده در بافت زیلو به خبرنگار ایسنا گفت: زیلو در گذشته به طور معمول براساس نقشهای ذهنی بافندگان و آموختههایشان از استادکاران بافت میشده و اصولاً طی دهههای ۴۰ و ۵۰ که هنوز زیلو با تقاضای بالایی تولید میشده، هم آموزش و هم بافت زیلو بر همین منوال پیش میرفته است.
وی افزود: در واقع یک بافنده باید طی سالها شاگردی زیر نظر اساتید زیلوبافی این نقوش را فرا میگرفتند و آشنایی با تعداد زیاد این نقوش به نوعی مبنای توانمندی و خبرگی استادکاران این هنر-صنعت به شمار میرفت.
دهقانی فیروزآبادی با اشاره به ورود موضوع طراحی زیلو در دهه اخیر به سرفصلهای آموزشی این هنر در راستای تکمیل فرایند آموزش زیلوبافی، اظهار کرد: به همین منظور نقوش زیلو روی کاغذهای شطرنجی طراحی و در اختیار نوآموزان و علاقمندان قرار گرفت که این روش باعث تسهیل و تسریع در روند آموزش زیلوبافی شد.
وی یکی از موضوعات مهم در جریان آموزشهای امروزی هنر زیلوبافی را نوآوری و خلاقیت در این هنر ذکر کرد و گفت: در همین راستا نیز طی سالهای گذشته در قالب خوشه زیلو و با کمک اساتید دانشگاه و استادکاران زیلوباف، دورههای طراحی زیلو برای علاقهمندان دایر و طی آن اصول طراحی و هندسه نقوش، مهارتهای طراحی زیلو و نقشهخوانی و بافت نقوش به افراد آموزش داده شد و عملاً اولین طراحان زیلو تربیت شدند.
معاون فرهنگی جهاددانشگاهی استان، گام بعدی در این فرایند را معرفی طراحیهای جدید و نوین این حوزه به دیگران خواند و گغت: برگزاری دو دوره جشنواره زیلوی برتر در همین راستا انجام شد که طی آن ضمن معرفی بخش طراحیهای برتر و برگزاری رقابت میان طرحهای ارائه شده، کارگاههای آموزشی کوتاهمدت نیز برای علاقمندان برگزار شد.
به گفته وی، خوشبختانه این حرکت منجر به ارائه طرحهای جدید و مدرنی از زیلو شد که هرچند متمایز از زیلوهای با طرح قدیمی بود ولی دارای نقوشی الهام گرفته از همان نقوش سنتی و تاریخی زیلو است و امروز شاهد استقبال خوب بازارهای هدف از آنها هستیم.
دهقانی خاطرنشان کرد: با توجه به اهمیت طراحی و تأثیر آن روی بازار که در ادامهی فرآیند توسعه خوشه زیلو در سالهای گذشته انجام گرفت، امروز خانه زیلوی جهاددانشگاهی استان نیز بر آن شده تا با همکاری شرکت شهرکهای صنعتی، مجدداً اقدام به برگزاری دوره طراحی زیلو کند تا علاقهمندان به این حوزه فرصتی پیدا کنند تا اصول طراحی زیلو را بیاموزند و طرحهای جدید و نوآورانه ارائه دهند.
وی عنوان کرد: هر چند همچنان بخشی از بازار زیلو متمایل به محصولاتی برگرفته از نقوش سنتی و قدیمی این هنر است ولی زیلوهای مدرن با طراحی جدید نیز بازارهای دیگری را نشانه گرفته و امروز حتی برخی از گالریهای کلانشهرها و خارج از کشور نیز به دنبال محصولات متفاوت و متمایز این حوزه هستند.
مسئول خانه زیلوی جهاددانشگاهی استان یزد در میبد همچنین اذعان کرد: خوشبختانه ارائه طرحهای جدید و بافتهای نوین زیلو ضمن جلب نسل جدید به این دستبافت تاریخی، مخاطبان جدیدی را به این هنر صنعت هدایت کرده به طوری که در حال حاضر ترکیبی از طراحان با نگاه نو و بافندگانی که به شیوه سنتی در حال فعالیت هستند را در این حوزه شاهدیم.
دهقانی در پایان گفت: اگر چه آثار نوین بعضاً با ارزش افزوده بالا عرضه میشود ولی همچنان یکی از چالشهای پابرجا در این حوزه مربوط به انتقال طرحهای جدید به بافندگان سنتی و بافت زیلوهایی با طرحهای جدید و نوآورانه است لذا هنوز هم با مشکل تولید این بافتهای جدید و باارزش افزوده مواجه هستیم.
انتهای پیام