خبر یزد - یزد ـ امام جمعه بخش مرکزی یزد با اشاره به حوادث تاریخی روز سیزدهم محرم، از قدمت ۹۵ ساله مجلس عزاداری به میزبانی روحانیون در مسجد ملااسماعیل، سنت «بیل و کلنگ» و دسته بنیاسد گفت.
آیتالله سیدمحمدکاظم مدرسی در گفتوگو با خبرنگار مهر، در تشریح ابعاد تاریخی و رسوم عزاداری سیزدهم محرم در یزد، بر جایگاه ویژه این روز در تقویم سوگواریهای حسینی تأکید کرد و به بازخوانی پیشینه برگزاری مجلس مسجد ملااسماعیل پرداخت.
سیزدهم محرم؛ روزی با نگاه ویژه در تاریخ کربلا
آیتالله مدرسی با اشاره به جایگاه روز سیزدهم محرم گفت: بر اساس نقلهای تاریخی، از جمله آنچه در « سپهر» در تاریخ آمده است، این روز مصادف با دفن شهدای کربلا توسط طایفه بنیاسد است.
وی افزود: در واقعه کربلا حدود ۱۰ تا ۱۲ قبیله در کنار سیدالشهدا(ع) حضور داشتند که از آن جمله میتوان به قبیله «همدانیها» اشاره کرد که طبق اسناد تاریخی، حدود ۱۵ شهید تقدیم کردند.
وی با اشاره به نقش طایفه بنیاسد تصریح کرد: در جریان کربلا، حدود ۱۰ طایفه همراهی داشتند که بنیاسد یکی از آنها بود؛ این طایفه حدود هشت شهید داد. اگرچه فرد نابکاری همچون «حرمله» از این طایفه بود، اما افراد خوب بنیاسد در آن جریان غلبه داشتند.
دسته بنیاسد و سنت نمادین «بیل و کلنگ»
رئیس مدینهالعلم کاظمیه یزد با یادآوری یکی از رسمهای سابق در یزد اظهار داشت: در گذشته دستهای به نام «دسته بیل و کلنگ» در روز ۱۳ محرم حرکت میکرد. عزاداران با در دست گرفتن بیل و کلنگ، به عنوان نمادی از طایفه بنیاسد برای تدفین شهدای کربلا، در شهر حرکت میکردند. این حرکت، نمادی از همان جریان تاریخیِ دفن شهدا بود که در خاطراتِ بسیاری از مردم یزد نیز ثبت شده است.
قدمت ۹۵ ساله مجلس مسجد ملااسماعیل
آیتالله مدرسی درباره پیشینه برگزاری مجلس سیزدهم محرم در مسجد ملااسماعیل گفت: بر اساس احصای تاریخی، این مجلس حدود ۹۵ سال پیش و در اوایل سلطنت پهلوی اول برای نخستین بار برپا شد. مؤسس این مجلس، عالمی به نام «حاجی نصیرالدین سیرجانی» به نام دیگر حاجی نصیر الاسلام بود؛ که واعظی شهیر، خوشلحن و خوشسلیقه است. من قبر او که در امامزاده طبس دفن شده است، زیارت کردم.
وی در ادامه از ادامهدهندگان این مسیر یاد کرد و افزود: پس از حاجی نصیرالدین، بزرگانی همچون مرحوم آشیخ محمد مالامیری، پدر مادری جناب آقای مناقب، مرحوم آسیدعلیمحمد وزیری و مرحوم آسید عبدالحی طباطبایی، که از شاگردان مرحوم محمدکاظم یزدی بوده، این سنت را ادامه داده و مستحکم کردند.
وی با اشاره به برگزاری مراسم سیزدهم محرم در مسجد جامع ملا اسماعیل یزد ادامه داد: ملااسماعیل عقدایی عالمی فاضل، زبردست، خوشپوش و خوشسلیقه و از شاگردان علامه بحرالعلوم در نجف اشرف بود. از او حدود ۱۵ کتاب باقی مانده که عمدتاً در کتابخانه مرحوم وزیری نگهداری میشود و گویای جایگاه علمی والای اوست.
کیفیت خاص مجلس و نقشآفرینی روحانیون
آیتالله مدرسی در تشریح کیفیت برگزاری این مراسم اظهار داشت: این مجلس توسط روحانیون تشکیل میشد؛ با این فلسفه که مردم در طول سال میزبان مجالس هستند و در این روز، روحانیون میخواستند خود صاحبعزا باشند. لذا پذیرایی و مجلسگردانی به دست روحانیون بود.
وی افزود: عمده حضار مردم بودند و در ابتدا بیش از دو هیئت در مراسم شرکت نمیکردند؛ یکی «هیئت شیخداد» با زنجیرهای اردکانی و دیگری «هیئت رنگرزها» به ریاست مرحوم حاج عباس صباغ که اعضای هیئت رنگرزها با همان دستهای رنگی ناشی از کار در پاتیلهای چهارسوق، حضوری فعال در این مراسم داشتند.
آیین پایانی و اشعار خاص
عضو شورای فرهنگ عمومی استان یزد با بیان اینکه مراسم سیزدهم محرم از ساعت ۹ تا ۱۱ صبح در مسجد برگزار میشد، گفت: در پایان مراسم، روحانیون عمامههای خود را برداشته و با شیون و زاری به سمت محراب مسجد میرفتند.
وی گفت: در آنجا اشعاری که ظاهراً سروده حاجی نصیرالدین بود خوانده میشد: «امروز زینالعابدین، آید به دشت کربلا، نالان و گریان و غمین، از بهر دفن کشتهها؛ واحسرتا، واکربتا، واغربتا، وامهنتا». در این بخش، قسمت اول شعر با سینهزنی و قسمت دوم با سرزنی همراه بود. ادامه شعر نیز چنین بود: «یک سو فتاده پیکر صد پاره شاه شهید، گردیده جسمش غرق خون، ببریده رأسش از قفا، واحسرتا، واکربتا، واغربتا، وامهنتا».»
تداوم سنت عزاداری روحانیون در مسجدملااسماعیل
آیتالله مدرسی در پایان با اشاره به خاطرات خود از حضور در این مجلس در کنار والد مکرمشان گفت: وارد مسجد که میشدیم دست چپ در غرفه، پدر ما و بعضی دیگر از آقایون همچون شهید صدوقی مینشستند خاطرنشان کرد: این مجلس از قدیمیترین و استثناییترین مجالس یزد است که امروزه نیز این سنت با قوت ادامه دارد و اکنون حدود ۱۵ تا ۱۶ هیئت برای عزاداری در این مراسم وقت میگیرند.