خبر یزد - تابناک / ورود فاضلاب خام خانگی به بستر زایندهرود در محدوده شهرستان سامان در استان چهارمحال و بختیاری، در حالی ادامه دارد که بخشی از آب مورد استفاده برای شرب روستاهای حاشیه این رودخانه از همین منبع تأمین میشود؛ موضوعی که نگرانیهایی درباره سلامت مردم، آلودگی زیستمحیطی و وضعیت آبزیان بوجود آورده است.
بررسی میدانی در محدوده روستاهای حاشیه زایندهرود در شهرستان سامان از توابع استان چهارمحال و بختیاری نشان میدهد که در برخی نقاط، فاضلاب خانگی بهصورت مستقیم وارد بستر رودخانه میشود و آثار این آلودگی در وضعیت آب، رسوبات کناره رودخانه و بوی نامطبوع اطراف قابل مشاهده است.
در بخشهایی از رودخانه که جریان آب کاهش یافته است، رنگ آب از حالت طبیعی خارج شده و در برخی نقاط، تجمع رسوبات و بوی فاضلاب فضای اطراف را تحت تأثیر قرار داده است؛ وضعیتی که در صورت تداوم میتواند پیامدهای زیستمحیطی و بهداشتی به همراه داشته باشد. اما مساله فاضلاب در شهرستان سامان، موضوعی تازه یا ناشناخته برای دستگاههای مسئول نیست.
طی سالهای گذشته جلسات مختلفی با محوریت بهداشت آب، فاضلاب، پساب و ایمنی منابع آب در این شهرستان برگزار شده و درباره وضعیت فاضلاب روستاهای حاشیه زایندهرود نیز بارها هشدار داده شده است.
در تازهترین مورد، در روزهای پایانی شهریورماه ۱۴۰۵، جلسه کمیته بهداشت آب شهرستان سامان و کمیته آبیاری با پساب و ایمنی آب با حضور معاون فرماندار و جمعی از مسئولان دستگاههای مرتبط در شبکه بهداشت و درمان شهرستان برگزار شد.
افزایش آلودگیها و جلساتی که خروجی آن مشخص نیست!
در این نشست، آخرین وضعیت اجرای مصوبات جلسه پیشین، اقدامات مربوط به برکه روستای دشتی، شناسایی روستاهای دارای شرایط حفر چاه جاذب، روند احداث تصفیهخانه فاضلاب روستای گرمدره، نتایج نمونهبرداریهای میکروبی و شیمیایی پساب تصفیهخانههای فاضلاب شهر سامان و همچنین آخرین اقدامات برای اجرای شبکه جمعآوری فاضلاب شهر هوره مورد بررسی قرار گرفت.
معاون فرماندار شهرستان سامان نیز بر ضرورت پیگیری مصوبات، هماهنگی دستگاههای اجرایی، ارائه گزارش دقیق از روند اقدامات و رفع موانع موجود در حوزه آب و فاضلاب تأکید کرده است.
برگزاری چنین جلساتی نشان میدهد که موضوع فاضلاب و بهداشت آب در دستور کار دستگاههای مسئول قرار دارد؛ اما پرسش اساسی اینجاست که خروجی این جلسات چه زمانی در میدان و در بستر زایندهرود قابل مشاهده خواهد بود؟
مساله زمانی جدیتر میشود که بدانیم بر اساس اطلاعات موجود، در مجموع ۲۲ روستا در محدوده شهرستان سامان با مسئله فاضلاب مواجهاند و ۱۹ روستا به همراه یک شهر در مجاورت مستقیم زایندهرود قرار دارند؛ یعنی بخش قابل توجهی از این سکونتگاهها در فاصلهای بسیار نزدیک با رودخانهای قرار گرفتهاند که هم ارزش زیستمحیطی و گردشگری دارد و هم در تأمین آب منطقه نقش دارد. یکی از نگرانیهای اصلی در این زمینه، ارتباط میان آلودگی رودخانه و منابع تأمین آب شرب برخی روستاهای منطقه است.
بر اساس اطلاعات مطرحشده از سوی منابع محلی، آب مورد استفاده برخی روستاهای این محدوده از زایندهرود برداشت و پس از طی مراحل تصفیه وارد شبکه آب شرب میشود.
وجود ترکیبات دارویی و هورمونی در زایندهرود
مدیر دفتر محیط زیست شرکت آب منطقهای اصفهان نیز پیشتر درباره ورود ترکیبات دارویی و هورمونی موجود در پساب سامان به زایندهرود هشدار داده است؛ موضوعی که اهمیت کنترل ورود فاضلاب به این رودخانه را بیشتر میکند.
ورود فاضلاب خام علاوه بر تهدید کیفیت آب، میتواند بر حیات آبزیان نیز اثرگذار باشد. افزایش بار آلی ناشی از ورود فاضلاب، احتمال کاهش اکسیژن محلول در آب را افزایش میدهد و در صورت تداوم آلودگی، شرایط زیست آبزیان را با مشکل مواجه میکند.
زایندهرود در شهرستان سامان از مهمترین جاذبههای طبیعی و گردشگری منطقه به شمار میرود و محدودههایی مانند پل زمانخان هر ساله پذیرای گردشگران است. در چنین شرایطی، تماس گردشگران با آب آلوده میتواند نگرانیهای بهداشتی ایجاد کند و ضرورت اطلاعرسانی و کنترل نقاط آلوده را افزایش دهد.
هشدار درباره ورود فاضلاب خام به زایندهرود
رئیس شورای اسلامی شهرستان سامان نیز پیشتر درباره پیامدهای ورود فاضلاب به زایندهرود هشدار داده و اجرای شبکه فاضلاب روستاهای حاشیه رودخانه را ضروری دانسته بود.
بر اساس گزارشهای منتشرشده، اجرای شبکه فاضلاب برای ۱۸ روستای حاشیه زایندهرود به اعتباری حدود هزار و ۲۰۰ میلیارد تومان نیاز دارد؛ رقمی که نشان میدهد حل ریشهای این معضل نیازمند تأمین اعتبار و برنامه اجرایی مشخص است.
نماینده شهرستان سامان در مجلس نیز در ماههای گذشته از پیگیری موضوع فاضلاب روستاهای حاشیه زایندهرود با وزیر نیرو خبر داده و از موافقت برای پیگیری این طرح سخن گفته بود؛ با این حال، اجرای شبکه فاضلاب همچنان با موانع اعتباری و اجرایی مواجه است.
نایبرئیس شورای اسلامی استان چهارمحال و بختیاری نیز امسال با اشاره به مشکلات فاضلاب روستاهای حاشیه زایندهرود اعلام کرد که اجرای شبکه فاضلاب در این مناطق با کندی پیش میرود.
تحمیل هزینههای زیستمحیطی، بهداشتی به منطقه!
در کنار این پیگیریها، برگزاری جلسات تخصصی نیز ادامه دارد؛ جلساتی که در آنها وضعیت آب، پساب، نمونهبرداری، تصفیهخانهها و شبکههای جمعآوری فاضلاب بررسی میشود. با این حال، آنچه برای مردم اهمیت دارد، عبور مصوبات از روی کاغذ و تبدیل آنها به اقدام عملی در روستاهاست.
وقتی ۱۹ روستا و یک شهر در مجاورت مستقیم رودخانه قرار دارند، هر روز تأخیر در ساماندهی فاضلاب میتواند به معنای تداوم ورود آلایندهها به یکی از مهمترین منابع آبی و طبیعی منطقه باشد. تداوم ورود فاضلاب خام به رودخانه در شرایطی است که زایندهرود علاوه بر نقش زیستمحیطی، برای اقتصاد و گردشگری شهرستان سامان نیز اهمیت دارد.
ادامه این وضعیت میتواند هزینههای زیستمحیطی، بهداشتی و اقتصادی بیشتری به منطقه تحمیل کند. اکنون مطالبه اصلی مردم منطقه این نیست که چرا جلسه برگزار نمیشود؛ چراکه جلسات برگزار میشوند و گزارشهایی نیز از پیگیری موضوع ارائه میشود.
مطالبه اصلی این است که برای جلوگیری از ورود فاضلاب خام به زایندهرود، برنامهای مشخص، زمانبندیشده و قابل سنجش ارائه و نتیجه آن در میدان دیده شود. مردم حق دارند بدانند برای ۲۲ روستای درگیر مسئله فاضلاب، بهویژه ۱۹ روستا و یک شهر واقع در مجاورت مستقیم رودخانه، چه برنامهای وجود دارد، چه میزان اعتبار اختصاص یافته و چه زمانی قرار است فاضلاب خام دیگر راهی به بستر زایندهرود نداشته باشد.
پرسش اصلی همچنان پابرجاست؛ وقتی سالهاست نسبت به ورود فاضلاب به زایندهرود هشدار داده میشود و برای بررسی این موضوع جلسات متعددی تشکیل میشود، چرا هنوز فاضلاب خام راه خود را به بستر رودخانه باز میکند؟